seo pagina url: tvl TVL Inhoudsopgave 2016-2023 - Publicaties - Historische Kring Bommelerwaard
  •  

TVL Inhoudsopgave 2016-2023

Op deze pagina treft u de inhoudsopgaven met per artikel een korte inhoud van ons tijdschrift 'Tussen de Voorn en Loevestein' (TVL) aan.
Vanaf jaargang 52 uit  2016 tot en met jaargang 59 uit 2023.
Bijna elke aflevering bevat naast de artikelen de rubrieken:
Verenigingsnieuws
Voor u gelezen
Vragen
De inhoudsopgave en korte inhoud zijn gegenereerd via AI (Kunstmatige Intelligentie) daarbij wordt gebruik gemaakt van Gemini Notebook (voorheen NotebookLM)  https://notebook.google.com/
De nummers, ouder dan 10 jaar, worden sinds 29 juli 2026 gepubliceerd op de website van het Regionaal Archief Rivierenland (RAR) via de Out-Of-Commerce-regeling (OOC). Zie Inhoudsopgave 1965-2015
De nummers jonger dan 10 jaar en ouder dan 2 jaar zijn alleen voor leden beschikbaar via deze website.
Bij elk nummer van de TVL in de inhoudsopgave is een link opgenomen naar het betreffende nummer op de website van de Historische Kring, waar het te raadplegen is.

Tip: Zoek in deze pagina met behulp van de zoekfunktie van de browser. Je kunt die meestal oproepen met de toetscombinatie Ctrl-F of met de functietoets F3.
  • Er verschijnt een zoekveld in je browser. 
  • Typ het woord of de naam waar je naar op zoek bent.
  • Als het gevonden is zie het aantal resultaten
  • Klik op de pijltjes om door de resultaten te bladeren

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 52 (2016) nummer 157 (juni)
Auteur Titel Korte inhoud
G. van der Velden (Sherry van der Velden) Ester en Karel nemen afscheid van de TVL Een terugblik op de tomeloze inzet van redactieleden Ester Vink en Karel Emmens, die afscheid nemen van het tijdschrift. Er wordt stilgestaan bij hun jarenlange bijdragen, zoals Karels bouwhistorische kennis en het contact met de drukkerij, en Esters kritische redactiewerk en haar inzet om de vormgeving van het tijdschrift naar een hoger plan te tillen.
Rob Nooten De bleekvelden in Zaltbommel Een historisch onderzoek naar de bleekvelden aan de Vogelenzang en de Agnietenstraat in Zaltbommel. De auteur belicht de geschiedenis van het Agnietenklooster (ca. 1450-1572), het beheer en de exploitatie van de gronden na de reformatie, de exacte werking van het bleken van linnen en katoen, en de verschillende eigenaren van de protestantse en katholieke bleekvelden tot de opkomst van moderne wasserijen rond 1900. Ook recente archeologische en bouwhistorische vondsten op het terrein worden besproken.
Martien van Iersel De zouaaf Jan van Alem uit Hedel Dit artikel beschrijft het zware leven van de Hedelse zouaaf Jan van Alem, die in 1867 in de Kerkelijke Staat diende in het pauselijke leger. Aan de hand van een lange brief van Jan aan zijn familie worden de werving en de reis van Nederlandse vrijwilligers naar Rome belicht, evenals de barre omstandigheden en de epidemieën (zoals tyfus, malaria en cholera) waaraan veel zoeaven bezweken. Jan overleed uiteindelijk in augustus 1867 in Tivoli. Het artikel sluit af met een genealogische bijlage van andere zouaven uit de Bommelerwaard en informatie over het Zouavenmuseum.
Sylvia Dumont Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Een overzicht van actuele projecten en aanwinsten van het Regionaal Archief Rivierenland (RAR). Aan bod komen onder meer een bronnenonderzoek naar de Tweede Wereldoorlog door vwo-leerlingen van het Cambiumcollege, de publicatie van een fotoboek over het Rivierengebied in de periode 1940-1945, het digitaliseren van de oorlogsbrieven van oud-burgemeester A.H. Buissink, het scannen van gemeentelijke raadsnotulen, en informatie over open dagen en spreekuren.
R. Gieles, P.H. Nienhuis, M. Witteveen (Roland Gieles, Piet Nienhuis, Marjan Witteveen) Boekbesprekingen Besprekingen van drie boeken over de regionale geschiedenis van de Bommelerwaard. Het eerste betreft De Hoef, een boek over de bewonings- en bouwgeschiedenis van een bijzondere historische boerderij in Nederhemert-Zuid vanaf de 17e eeuw. De tweede recensie behandelt Bommen boven Zaltbommel, het gedocumenteerde oorlogsdagboek van Björn Groenevelt uit de periode 1944-1946. De laatste bespreking gaat over het boek 150 jaar Bakkerij van Keulen, Gameren (1865-2015), dat de geschiedenis van een lokale bakkersfamilie en korenmolenaars beschrijft.
Rob Dingemans Fluwelen relaties in Bruchem Een weergave van de geschiedenis van landgoed Groenhoven in Bruchem en haar bewoners. Centraal staat de in 1829 benoemde burgemeester Hendrik Brouwers, die door zijn huwelijk in 1841 met de vermogende weduwe Janna Margaretha Lasonder eigenaar van het landgoed werd en er een nieuw landhuis in Engelse romantische stijl liet bouwen. Daarnaast wordt ingegaan op Brouwers' vermoedelijke geheime relatie met zijn 27 jaar jongere dienstmeid Jantje van Doesburg, met wie hij na het overlijden van Janna trouwde, en de latere overgang van het landgoed naar de familie De Geus.
Bart van Helvoort Lansier Gerrit van Geffen uit 'Hurne' De levensgeschiedenis van Gerrit (Gérard) van Geffen uit Hurwenen ('Hurne'). Hij trad in 1806 in militaire dienst en werd in 1810 ingelijfd bij de 'Rode Lansiers' van de Keizerlijke Garde van Napoleon, waarmee hij deelnam aan de veltocht naar Rusland in 1812. Na een incident wegens insubordinatie rondom een geplunderde wijnkelder nabij Minsk werd hij in juli 1812 oneervol ontslagen. Dankzij deze straf ontliep hij de desastreuze terugtocht uit Moskou en overleefde hij de campagne, waarna hij in 1830 in Rossum woonde.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 52 (2016) nummer 158 (september)
Auteur Titel Korte inhoud
Trees Blom Het verhaal van Maria Torck (ca. 1620-1665), een kasteelmonoloog Dit artikel bevat de tekst van een kasteelmonoloog waarin Maria Torck, de zeventiende-eeuwse vrouwe van Nederhemert, terugblikt op haar veelbewogen en vaak tragische leven. Ze vertelt over haar jeugd in Zaltbommel, haar huwelijken met Rutger van Randwijck en Willem Thomas Quadt van Wickradt, het verlies van haar jonge kinderen en haar uiteindelijke overlijden. De monoloog wordt aangevuld met een historische toelichting over haar familie en kasteel Nederhemert, die laat zien hoe het leven van adellijke vrouwen destijds ondergeschikt was aan de maatschappelijke en economische belangen van de familie.
Gerard Dubbeld en Rianne Dubbeld-Boelen Hotel-restaurant Den Boogerd en de moord op eigenaar Louis Boelen Het artikel beschrijft de geschiedenis van hotel-restaurant Den Boogerd te Zaltbommel og het levensverhaal van oprichter Louis Boelen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bood het restaurant onderdak aan onderduikers en werd er clandestien verzetswerk verricht. In september 1944 werd Louis Boelen, samen met de Alemse hoofdonderwijzer Jan Klingen en diens dochter Tilly, na een list van de Duitse bezetter gearresteerd en in de buurt van Alem om het leven gebracht. Tot slot belicht het artikel de naoorlogse doorstart van het restaurant onder leiding van mevrouw Boelen-de Rooij en de uiteindelijke sloop ervan.
Dick van Gameren Een onderduikkind in Zaltbommel Dit artikel vertelt het aangrijpende levensverhaal van het joodse onderduikkind Jacob Levie deVries (roepnaam Loekie, later Lodewijk Willem van Mourik). Als baby werd hij in 1943 uit een crèche in Amsterdam gesmokkeld en liefdevol opgenomen door de familie Van Mourik in Zaltbommel, terwijl zijn biologische moeder en zusjes in Sobibor werden vermoord. Het beschrijft zijn naoorlogse worsteling met zijn identiteit, zijn trauma's en de recente ontdekking van overlevende familieleden.
Pieter Friesen en MW Boekennieuws Deze rubriek bespreekt twee historisch relevante boekuitgaven. Het eerste boek is ‘Philips. Familie van ondernemers’ door Jan Paulussen, dat de geschiedenis van de ondernemersfamilie Philips uit Zaltbommel en Eindhoven behandelt. Het tweede boek is ‘Rivierenland 40-45’ door Sil van Doornmalen, een fotoboek dat een beeld schetst van het westelijk rivierengebied in de periode van de mobilisatie in 1939 tot het begin van de wederopbouw.
Sylvia Dumont Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Een overzicht van recente ontwikkelingen en online diensten van het Regionaal Archief Rivierenland (RAR). Onderwerpen zijn onder meer het digitaal beschikbaar stellen van bouw- en hinderwetvergunningen, de transcriptie van een historisch Zaltbommels privilegeboek, de cursus Oud schrift voor beginners, een online database over Napoleontische soldaten uit de regio, het platform mijnstudiezaal.nl en de uitbreiding en internationale nominatie van de filmcollectie.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 52 (2016) nummer 159 (december)
Auteur Titel Korte inhoud
Jan van Willigen De oude redoute van Brakel Dit artikel beschrijft de geschiedenis van de zestiende-eeuwse verdedigingstorens (redoutes) langs de rivieren in de Bommelerwaard, met een specifieke focus op de redoute van Brakel, ook bekend als de Ronduit. Hoewel er weinig schriftelijke bronnen bewaard zijn gebleven, reconstrueert de auteur de bouw rond 1606, de militaire functies tijdens de Tachtigjarige Oorlog onder leiding van prins Maurits, de latere bewoning van het gebouw en het gebruik van de locatie voor bijeenkomsten van de lokale dijkheemraden. Het historische bouwwerk werd uiteindelijk in 1975 gesloopt voor een dijkverzwaringsproject.
Gerard Terpstra Enkele vondsten uit de Laat-Romeinse tijd in de Bommelerwaard De auteur bespreekt diverse archeologische metaalvondsten in Nieuwaal, waaronder twee Romeinse bronzen munten uit de regeerperiodes van de keizers Gratianus en Theodosius en een fragment van een bronzen haarnaald. Aan de hand van de Numis-database en een munthistogram analyseert hij de bewoningsgeschiedenis en de dynamische Romeinse grensverdediging (met castella in Kessel en Rossum) in de Bommelerwaard tijdens de roerige Laat-Romeinse periode tussen 270 en 450 na Chr.
M. Witteveen en P.H. Nienhuis Lezen Een verzameling van korte boekbesprekingen van recent verschenen titels over de regio of van lokale schrijvers. De besproken boeken omvatten een fotoboek over Maasdrielse soldaten in Nederlands-Indië door Antoon Vissers, de persoonlijke ervaringen van Geertje Tobé met een sekte in Velddriel, een historische wandelgids van Kerkdriel door Theo van Wanrooij en Rob Harmsen, de herinneringen van Cis Roeters aan zijn tewerkstelling als dwangarbeider in Duitsland, en een gedetailleerd boek over de geschiedenis og restauratie van de stadsmuur van Zaltbommel door Hein Hundertmark, Karel Emmens, Ester Vink en Marjan Witteveen.
Roland Gieles Nieuws van het Stadskasteel Zaltbommel Dit overzicht belicht de activiteiten en nieuwe aanwinsten van museum het Stadskasteel. Er wordt teruggeblikt op de tentoonstelling ter ere van 125 jaar Philips, het historisch festival rond de viering van 700 jaar stadsrechten en de tijdelijke expositie van de 17e-eeuwse portretten van François De Virieu en Françoise De Witte. Daarnaast wordt de aanwinst van een 19e-eeuws zilveren theeduimpje van Sebastiaan de Gier besproken, evenals de Bommellogie cursussen en het Midwinterfeest.
Sylvia Dumont Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Een update over de digitalisering en publieke projecten van het Regionaal Archief Rivierenland (RAR). Het archief meldt dat de gemeenteraadsnotulen van Maasdriel (1806-1980) online beschikbaar zijn, dat de Maasdrielse bouwvergunningen (1902-1945) worden gedigitaliseerd en dat alle bevolkingsregisters doorzoekbaar zijn gemaakt op naam. Verder is er aandacht voor een watersnoodkaart uit 1861, de publieksprijs voor de educatieve archieffilm 'Rens in het archief' en de kunsttentoonstelling 'Aan 't oog onttrokken'.
Jan Piels Het Driels Museum bestaat veertig jaar Ter gelegenheid van het veertigjarig jubileum beschrijft de auteur het ontstaan en de ontwikkeling van het Driels Museum sinds de oprichting in 1976. Naast de verhuizing in 1985 naar het voormalige schoolgebouw in de Teisterbandstraat, behandelt het artikel de opgebouwde collecties (gericht op lokale economische bedrijvigheid, het dagelijks leven en fossielen uit de uiterwaarden) en de huidige financiële uitdagingen door stijgende energiekosten en dalende subsidies.
Paul van Dijk Gerard Menken in Zaltbommel Een biografische schets van de veelzijdige kunstenaar Gerard Menken (1919-2004), met de nadruk op zijn Zaltbommelse periode van 1945 tot 1962. Menken was in de stad bekend als organist van de Sint-Maartenskerk, muziekdocent, tekenleraar en koordirigent, hoewel schilderen zijn grootste passie bleef. Het artikel werpt ook een blik op zijn gezinsleven en de bewoning van de Ruiterstraat 10, waar ook de schilderessen Truus van Hettinga Tromp en Jo Koster tijdelijk woonden.
Roland Gieles Inspiratie in de Bommelerwaard. De schilderkunst van Gerard Menken (1919-2004) Dit artikel belicht de artistieke ontwikkeling en schilderstijl van Gerard Menken tijdens zijn actieve periode in de Bommelerwaard. Gieles beschrijft hoe Menkens stijl werd beïnvloed door ontmoetingen met schilders zoals Willem Witjens, Jan Uriot, Jord van Calker en de Bergense kunstenaars Matthieu Wiegman en Jaap Min. Er wordt dieper ingegaan op zijn vroege experimenten met kleur en vorm (zoals zijn kubistische weergave van de Sint-Maartenskerk uit 1947), zijn materiaalbeheersing en zijn latere gelaagde technieken en religieuze motieven.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 53 (2017) nummer 160 (april)
Auteur Titel Korte inhoud
Roland Gieles Springlevend in Zaltbommel: Cornelis Springer (1817-1891) in museum Stadskasteel Dit artikel bespreekt het negentiende-eeuwse schilderij 'Gedeelte der Grote Kerk te Zaltbommel bij zomer' van Cornelis Springer, dat in bruikleen is gegeven aan museum Stadskasteel. Het belicht zijn artistieke carrière, hoe zijn werkwijze na een oogongeval in 1857 verschoof naar een grotere topografische nauwkeurigheid, en hoe hij in zijn composities werkelijkheid en kunstzinnige elementen verweefde om de statigheid van de Sint-Maartenskerk te accentueren.
Marleen en Isa Woltjer De familie Heijligers 1800-1900, Zaltbommel en Nederlands-Indië Een genealogisch en historisch onderzoek naar de familie Heijligers en de aangetrouwde regentenfamilie Vermeulen uit Zaltbommel. Het beschrijft de carrières van de zonen van Johannes Heijligers in Nederlands-Indië, hun betrokkenheid bij de indigo- en suikerhandel op Java, hun terugkeer naar de Ruiterstraat in Zaltbommel, en her nauwe familiebanden, waaronder de connectie met de bekende ondernemersfamilie Philips.
Jan Buylinckx, Peter Nienhuis en Kees Metz Lezen Deze rubriek bevat boekbesprekingen of recent verschenen historische en natuurhistorische literatuur. Het behandelt werken over de negentiende-eeuwse augustijn Hildebrand Verhoeckx, het nieuwe glossy tijdschrift 'Natuurlijk Bommelerwaard', de historische strijd rondom het behoud van het peilschaalhuisje in Herwijnen, en de geschiedenis van de stoombootdiensten en het personenvervoer over water rond Gorinchem (1825-1935).
Sylvia Dumont Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Dit overzicht van het Regionaal Archief Rivierenland meldt dat alle bevolkingsregisters door het project 'Vele Handen' nu online doorzoekbaar zijn op naam. Tevens zijn er 15.000 historische krantenpagina's van voor 1950 digitaal in te zien, en kunnen onderzoekers online vragen stellen via het platform MijnStudiezaal.nl.
Trees Blom Onderduikkinderen in Nederhemert Het ontroerende verhaal van het joodse meisje Lonnie Lesser, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog onder de schuilnaam Lonnie van Lessen ondergedoken zat bij de familie Witjens in Nederhemert. Het beschrijft haar redding uit de Amsterdamse crèche door Alice Cohn, het dagelijks leven onder de bezetting, de evacuatie naar Zuilichem, de overleving van haar ouders in Bergen-Belsen en hun uiteindelijke emigratie naar Palestina.
Marjan Witteveen Het wonder van Empel, december 1585 Dit artikel beschrijft de Slag bij Empel in december 1585, waarbij een omsingeld Spaans leger onder leiding van Don Francisco Arias de Bobadilla op wonderbaarlijke wijze werd gered toen het water plotseling dichtvroor en de Staatse vloot van Hohenlohe moest wijken. De ontsnapping werd toegeschreven aan de vondst van een afbeelding van Maria Onbevlekt Ontvangen op de dijk, wat leidde tot een diepe devotie en een herdenkingstraditie die Spaanse militairen vandaag de dag nog steeds in stand houden.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 53 (2017) nummer 161 (augustus)
Auteur Titel Korte inhoud
Martien van Iersel Scouting Sint-Martinus Zaltbommel Dit artikel schetst de tachtigjarige geschiedenis van de scouting in Zaltbommel, te beginnen bij de neutrale padvindersgroep 'De Waalkanters' in 1937. Het beschrijft de oprichting van de katholieke verkennersgroep Sint-Martinus in 1946, de moeizame zoektocht naar een clubhuis (waaronder het gebruik van de voormalige 'hoepelkerk' aan de Bloemendaal), de oprichting van de zeeverkenners, en de uiteindelijke bouw van het nieuwe clubhuis aan de Beersteeg / Gamerschedijk in 2006.
Catrinus Westerhof (C.M. Westerhof) Toen het dorp aan de rivier nog zelfvoorzienend was en geïsoleerd en de mens de maat van alle dingen was Persoonlijke jeugdherinneringen van de auteur aan het rivierendorp Nieuwaal in de periode 1922-1951. Het artikel biedt een sfeervol beeld van de vele kleine dorpswinkeltjes, traditionele kinderspelen zoals proppenschieten, de zware arbeid op de steenfabriek, de sterke sociale rol van de 'leugenbank', de lokale bijnamen, en het idyllische uiterwaardenlandschap.
Dick van Gameren Een zwaargewonde officier bij het Beleg van Bommel in 1599 Het artikel reconstrueert de tragische geschiedenis van Hans Fraem, een officier uit Hamburg in dienst van de Zeeuwse Admiraliteit. Tijdens het Spaanse beleg van Zaltbommel in 1599 werd zijn linkerbeen door een kanonskogel afgeschoten bij de Bossche Poort. Het artikel belicht zijn amputatie in Zierikzee, zijn levenslange fysieke en financiële worsteling en zijn uiteindelijke aanvraag voor een invaliditeitsuitkering bij de Admiraliteit van Zeeland.
Kees Metz De Leugenbank Dit artikel beschrijft de geschiedenis van de rustbank die in 1933 door de VVV aan de gemeente Zaltbommel werd geschonken bij de feestelijke opening van de brug over de Waal. De bank, ontworpen door architect Johan Riebergen, kreeg onder de bewoners al snel de bijnaam 'de Leugenbank'. Het artikel schetst de latere verplaatsing wegens dijkverzwaring, de daaropvolgende verloedering en de langdurige burgerinitiatieven om de bank in volle glorie te herstellen.
Bestuur en redactie (geschreven door Trees Blom) In memoriam Viola van Vossen, 17 mei 1940 - 28 juli 2017 Een eerbetoon aan de professioneel muzikante Viola van Vossen, die zich vanaf 1974 samen met haar echtgenoot Johan onvermoeibaar inzette voor de gemeenschap van Brakel. Het artikel belicht haar culturele bijdragen, haar betrokkenheid bij het opzetten van de historische werkgroep 'De Vier Heerlijkheden', en haar werk om de lokale geschiedenis in Brakel en de Bommelerwaard op een waardige wijze te ontsluiten.
Roland Gieles Een stad te ver! Maarten van Rossem, zijn mislukte aanval op Antwerpen in 1542 en nog veel meer Een toelichting bij het gelijknamige symposium dat op zaterdag 18 november 2017 in de Gasthuiskapel in Zaltbommel werd georganiseerd. Het artikel geeft de historische context van de mislukte militaire expeditie van de Gelderse legeraanvoerder Maarten van Rossem tegen Antwerpen in 1542, en bespreekt de omvangrijke Habsburgse tegenpropaganda en mediaoorlog die destijds in de Zuidelijke Nederlanden ontstond.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 53 (2017) nummer 162 (december)
Auteur Titel Korte inhoud
Hans Opschoor De Bommelse Geuzen, in 1566, 1568 en 1572 Een diepgravend artikel over de turbulente beginjaren van de Tachtigjarige Oorlog in Zaltbommel. Het beschrijft de vroege religieuze onrust rond de calvinistisch predikende kapelaan Jan van Venray, het uitblijven van een beeldenstorm, het herstel van de Habsburgse orde door Alva, de executie van drie Bommelse rebellen op de Markt in 1568, en de uiteindelijke inname van de strategische grensvesting door de geuzen onder Dirk van Haaften in 1572.
Kees Metz Weltevreden, een negentiende-eeuwse buitenplaats in de Vergt De geschiedenis van de buitenplaats Weltevreden (sinds de jaren dertig 'De Ezel' genoemd). Het artikel schetst de bouw rond 1845 door de familie Van de Garde, de permanente bewoning en paardenfokkerij door Dirk Willem van Dam van Hekendorp, de verbouwing door Frans Wagner en Emma Nijhoff, de herinrichting door tuinarchitect Mien Ruys in de jaren vijftig, en de recente renovatie door de huidige eigenaren.
Sylvia Dumont Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Dit overzicht van het Regionaal Archief Rivierenland kondigt aan dat de digitale 'waterschapstamboom'—een overzicht van de 474 historische waterschapsorganisaties in het gebied—eind 2017 online beschikbaar zal zijn. Daarnaast meldt het de publicatie van nieuwe online archiefinventarissen, zoals die van de Bommelerwaardse afdeling van de Katholieke Onderwijzers Bond.
Peter Nienhuis, Marjan Witteveen en Jan Buylinckx Lezen Deze rubriek bevat recensies van recent verschenen historische boeken en gidsen. Besproken worden een boek van dr. Aart Vos over de tragische ondergang van de joodse gemeenschap in de Bommelerwaard, the gids 'Drielse Vertellingen 2017' over de recente dorpsgeschiedenis van o.a. Kerkdriel en Alem, en de reeks wandelboekjes langs cultuurmonumenten in de Bommelerwaardse dorpen.
Peter Seinen Een zoektocht naar de resten van de Romeinse brug bij Zuilichem Dit artikel doet verslag van het archeologische en geofysische onderzoek naar de resten van een vermoedelijke Romeinse jukkenbrug in de uiterwaarden van Zuilichem, die oorspronkelijk in 1895 werden ontdekt. Het bespreekt de inzet van bodemradar en boringen om de houten paalkoppen te lokaliseren, en belicht de intrigerende ontdekking dat de palen van dennenhout gemaakt zijn, wat zeer ongebruikelijk is voor een Romeinse context.
Sander Diependaal Romeinse zeis gevonden in Bruchem, nu te zien in museum Stadskasteel Zaltbommel Een verslag van de archeologische opgravingen in Bruchem, waarbij een nederzettingsterrein uit de Romeinse tijd (1e tot 3e eeuw na Chr.) werd blootgelegd. De meest bijzondere ontdekking is een vrijwel complete ijzeren zeis uit de derde eeuw na Chr. die in een waterput werd aangetroffen. Verder werden er glazen kralen en diverse luxe aardewerkfragmenten uit het hele Romeinse rijk gevonden.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 54 (2018) nummer 163 (april)
Auteur Titel Korte inhoud
Jan van Willigen De klok van Brakel, maar waar hangt precies de klepel? Dit artikel beschrijft de geschiedenis van de monumentale luidklok van Brakel, die voor het eerst werd gewijd in 1422. De auteur betoogt dat de klok waarschijnlijk werd geschonken door leenman Steesken van Brakel Janszoon in plaats van door de lokale adel. Tot slot behandelt het artikel de heropbouw van de kerktoren na de Tweede Wereldoorlog en het gieten van een replica uit de brokstukken van de oude klok.
Trees Blom Hoe de heerlijkheid Nederhemert in de familie bleef Trees Blom beschrijft de ernstige schuldenlast van de heerlijkheid Nederhemert aan het eind van de zeventiende eeuw, die door de invasie van Franse troepen in 1672 werd verergerd. Om te voorkomen dat het bezit buiten de familie zou treden, kochten generaal Otto Frederik van Vittinghoff en zijn vrouw Johanna Margaretha van Randwijck in 1697 de heerlijkheid terug voor een bedrag van 22.000 gulden. Dit zorgde ervoor dat het leengoed Nederhemert nagenoeg ononderbroken in handen bleef van de nakomelingen van de oorspronkelijke familie Turck.
Aart Vos Lezen In dit korte stuk deelt historicus en oud-archivaris Aart Vos zijn verwondering over de schoonheid van wetenschappelijk archiefonderzoek. Hij vertelt over zijn passie voor het ontrafelen van het dagelijkse leven van zeventiende-eeuwse burgers via criminele processtukken en rechtbankarchieven.
Redactie Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Dit nieuwsoverzicht meldt dat het bijgebouwde depot 8 officieel in gebruik is genomen om toekomstige archiefgroei tot 2040 op te vangen. Tevens is er aandacht voor de digitale ontsluiting van de waterschapstamboom van 474 waterschapsorganisaties, de tentoonstelling 'Twee in Eén' ter ere van twee gepensioneerde archiefmedewerkers, en diverse nieuw geïnventariseerde familie- en bedrijfsarchieven.
Roland Gieles Nieuws van museum Stadskasteel Roland Gieles kondigt verschillende museumactiviteiten aan, zoals de presentatie van nieuwe aanwinsten van de Zaltbommelse Jugendstil-werkplaats 'Onder den Sint Maarten'. Het artikel meldt daarnaast de opening van een nieuw MuseumAtelier voor creatieve lessen, de organisatie van maandelijkse gratis instaprondleidingen, en een expositie over de Zaltbommelse jaren van kunstenaar Duncan Obreen.
Kees Metz Van Voorden, een echte Bommelse onderneming Kees Metz beschrijft de geschiedenis van de metaalgieterij Van Voorden, die in 1912 in Zaltbommel werd opgericht en zich specialiseerde in de productie van scheepsschroeven. Het artikel doorloopt de vroege wortels van de smedenfamilie sinds de zeventiende eeuw, de stakingen van 1921, de bedrijfsvoering tijdens de oorlogsjaren, de uiteindelijke verhuizing naar het bedrijventerrein 'de Wildeman', en de doorstart na een faillissement in 2017.
Jan Buylinckx Lezen Jan Buylinckx recenseert het boek 'Alem 't is een bijzonder dorp en dat is het!', dat door de dorpsraad van Alem is uitgegeven. De recensent looft de vlotte wijze waarop de rijke geschiedenis, de strijd tegen het water en de overgang van Alem naar Gelderland zijn samengevat.
Redactie (Erik Vos) Bij de afbeelding op het omslag Erik Vos herkent de Gasthuistoren van Zaltbommel op een tot nog toe onbekend schilderij van de kunstenaar Cornelis Springer (1817-1891). Het schilderij betreft vermoedelijk een deels gefantaseerd, sfeervol stadsgezicht dat na 1859 is vervaardigd.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 54 (2018) nummer 164 (augustus)
Auteur Titel Korte inhoud
Rob Blom De Bommelerwaard in de oudere cartografie van het hertogdom Gelre Dit artikel schetst de rijke geschiedenis van de Gelderse cartografie van de late oudheid tot circa 1600. Rob Blom analyseert achtereenvolgens de Peutinger wegenkaart, vroege manuscriptkaarten, de gewestkaart van Jacob van Deventer uit 1543 en de zestiende-eeuwse manuscriptatlassen van Christiaan Sgrooten. Hierbij ligt de nadruk op de stijgende nauwkeurigheid waarmee de stroomruggen, dorpen en steden in de Bommelerwaard in kaart zijn gebracht.
Piet Nienhuis ‘De verhalen moeten verteld worden’ Gerrit Verkuil, kenner van de streekhistorie Piet Nienhuis interviewt de bekende publicist Gerrit Verkuil over zijn leven, zijn onderwijscarrière en zijn diepgaande kennis van de Bommelerwaardse geschiedenis. Verkuil blikt terug op zijn journalistieke werk voor 'De Toren', zijn oral-history-projecten over de Tweede Wereldoorlog og zijn visie op de ruilverkaveling en de glastuinbouw.
Roland Gieles François Willem de Virieu (1789-1876), leven en werkzaamheden Een diepgravende biografie over de negentiende-eeuwse Zaltbommelse notabele François Willem de Virieu, die onder meer stadsarchitect en postdirecteur was. Roland Gieles belicht diens betrokkenheid bij de brandweer, het ontwerpen van de stadsbolwerken als romantisch wandelpark, zijn actieve rol bij de coördinatie van noodhulp tijdens de watersnood van 1861 en zijn grote liefhebberij voor bloemstillevens en exotische plantenteelt.
Jan Buylinckx Lezen Deze recensierubriek behandelt twee werken. Ten eerste wordt de kroniek van Jef van Eijken over de 133-jarige geschiedenis van de Zaltbommelse zangkoren besproken. Ten tweede volgt een kritische bespreking van het boek van Annette Oudejans over de verzetsactiviteiten en het tragische lot van de familie Klingen uit Alem tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Redactie Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Dit overzicht kondigt aan dat de middeleeuwse charters van Zaltbommel in 2018 digitaal via de website van het RAR raadpleegbaar zullen zijn. Verder wordt de digitale ontsluiting van 20.000 historische persfoto's van Fotolux gemeld en heeft het archief een historisch schilderij in bruikleen gegeven voor een Karl Marx-tentoonstelling in de Duitse stad Trier.
Redactie Bij de afbeelding op het omslag Een korte bespreking van de gedrukte omslagkaart uit circa 1526, waarop Zaltbommel en de omliggende kastelen Ammerzoden, Nederhemert en Loevestein getrouw zijn getekend.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 54 (2018) nummer 165 (december)
Auteur Titel Korte inhoud
Piet H. Nienhuis ‘Waarlijk een pracht gezicht als... het een bloementuin was, maar o schande, het is grasland!’ Dit artikel onderzoekt de ingrijpende ecologische en fysieke veranderingen die de naoorlogse ruilverkavelingen in de Bommelerwaard hebben veroorzaakt. De auteur baseert zich op het historische dagboek van de Gamerense boer Lambertus Kerkhoff (1868-1925) om het vroegere landschap met zijn kleiige komgronden en grienden te schetsen. Hoewel de herinrichting en modernisering van de waterhuishouding de agrarische welvaart enorm stimuleerden, leidde dit tot de teloorgang van de weidevogelstand en de rijke oorspronkelijke bloemenflora.
Jan Buylinckx ‘Tegen een vijand die sterker was, is en wezen zal dan wij’ Jan Buylinckx analyseert een historische waterstaatskaart uit 1867, getekend door ingenieur J. van den Toorn voor een gedetailleerde statistische beschrijving van de Bommelerwaard boven de Meidijk. Het artikel bespreekt de grenzen van de veertien dorpspolders, de lozing van water naar de Maas en de zware winterse komklei die de verbindingen tussen de dorpen bemoeilijkte.
Nico Roymans Caesar en zijn massamoord op twee Germaanse stammen in het Nederlandse rivierengebied Nico Roymans reconstrueert Caesars massaslachting van de Germaanse stammen Tencteri en Usipetes in 55 v.Chr.. Aan de hand van paleogeografische reconstructies wordt aannemelijk gemaakt dat deze gebeurtenis plaatsvond bij de samenvloeiing van de Maas en de Waal ter hoogte van Kessel en Rossum. Deze theorie wordt versterkt door de unieke concentratie van menselijk botmateriaal met sporen van wapengeweld en wapentuig dat in een oude rivierbedding te Kessel/Lith is aangetroffen.
Bart van Helvoort Lambert Hofhuis uit Rossum, een van de helden bij de Berezina Dit artikel reconstrueert de levensloop van de Rossumse pontonnier Lambert Hofhuis (1775-1812), die diende in het Franse leger van Napoleon. Tijdens de terugtocht uit Rusland in november 1812 hielp hij onder erbarmelijke, ijskoude omstandigheden bij het bouwen van de cruciale schraagbruggen over de rivier de Berezina. Het artikel beschrijft het zware werk van de verkleumde pontonniers in het water en concludeert dat Hofhuis de oversteek uiteindelijk niet heeft overleefd.
Marjan Witteveen / Jan Buylinckx Lezen Deze rubriek recenseert drie publicaties. Allereerst wordt het inmiddels uitverkochte boek 'Ammerzoden vroeger' van Bart van Helvoort en Jan Piels over twintigste-eeuwse dorpsherinneringen besproken. Daarnaast is er aandacht voor het tijdschrift van de werkgroep 'De Vier Heerlijkheden' over de geschiedenis van o.a. Brakel en Aalst, en voor de tiende editie van de 'Drielse Vertellingen' over de lokale geschiedenis van Kerkdriel, Velddriel en Alem.
Redactie Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Het nieuwsoverzicht meldt dat de archieven van de Hervormde Gemeenten Rossum, Brakel en Nederhemert zijn geïnventariseerd en online raadpleegbaar zijn onder strenge openbaarheidsregels. Tevens is het persoonlijke archief van wetenschappelijk medewerker Jan Bervaes (1947-2014) geïnventariseerd, dat rijk is aan documenten over waterstaatszaken, rivieroverstromingen en dijkverzwaringen.
Redactie Bij de afbeelding op het omslag Een korte toelichting bij de omslagfoto van 1949, waarop Frik en Piet van Veen uit Brakel aan het werk zijn in de uiterwaarden bij hun aardbeien onder platglas.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 55 (2019) nummer 166 (maart)
Auteur Titel Korte inhoud
Jo Jongen Het carillon in de Gasthuistoren Dit artikel belicht de geschiedenis en technische evolutie van het carillon in de Gasthuistoren te Zaltbommel vanaf de vijftiende eeuw tot na de Tweede Wereldoorlog. Het behandelt de bijdragen van befaamde klokkengieters zoals Hemony, De Grave en Bouvrie, de rol van lokale beiaardiers zoals Leenhoff og Peerbolte, de demontage van de klokken tijdens de Duitse bezetting en de naoorlogse reconstructies en aanpassingen van de beiaard.
Piet H. Nienhuis ‘Waarlijk een pracht gezicht als... het een bloementuin was, maar o schande, het is grasland!’ Ruilverkavelingen – het bedachte landschap (deel 2) Dit artikel beschrijft de ingrijpende naoorlogse ruilverkavelingen in de Bommelerwaard en de verstrekkende gevolgen hiervan voor het landschap en de landinrichting. Verschillende lokale projecten worden geanalyseerd, evenals de verplaatsing van boerenbedrijven, de opkomst van grootschalige glastuinbouw en champignonteelt en de spanning tussen agrarische belangen en de bescherming van natuur en weidevogels.
Jan Buylinckx Boekbespreking: Over profeten, wijze en dwaze maagden en de middeleeuwse mens (Elizabeth den Hartog) Deze recensie behandelt een diepgaande studie naar de na de Tweede Wereldoorlog gesloopte parochiekerk van Kerkdriel. Het boek belicht de herkomst en betekenis van de geredde middeleeuwse bouwsculpturen en biedt belangrijke correcties op eerdere interpretaties van de vijftiende-eeuwse gewelfschilderingen.
Jan Buylinckx Boekbespreking: Hedel. Geschiedenis aan de Maas (B.J. de Gier) Een kritische bespreking van een geschiedwerk over Hedel, dat volgens de recensent door slordigheden vooral zijn waarde ontleent aan de vier bijlagen. Deze bijlagen bevatten onder andere unieke persoonlijke herinneringen aan Hedel als frontgebied in de Tweede Wereldoorlog en een cultuurhistorische lijst met lokale bijnamen.
Roland Gieles Handen uit de mouwen: de omvorming van het Oranjebolwerk in Zaltbommel Dit artikel schetst de negentiende-eeuwse omvorming van de historische vestinggordel van Zaltbommel tot een wandelpark in Engelse landschapsstijl naar ontwerpen van stadsarchitect François-Willem De Virieu. Het belicht de inzet van arme werklozen als winterwerkverschaffing, de specifieke beplanting en de grootschalige restauratiewerkzaamheden die in 2018 zijn opgestart om het historische ontwerp in ere te herstellen.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 55 (2019) nummer 167 (juli)
Auteur Titel Korte inhoud
Kees Metz Markt 2, Zaltbommel Dit artikel onderzoekt de bouwgeschiedenis van het laat-gotische pand Markt 2 in Zaltbommel naar aanleiding van een restauratie in 2017-2018. Het behandelt de middeleeuwse kelders en fundering, de verbouwingen in 1904 (Ad Mulder) en 1947 (H. Kleinhout), het pothuis en de opening van het pand als een openbaar toegankelijk kunsthuis.
Piet H. Nienhuis Jan Groenendijk: ‘Mijn mateloze nieuwsgierigheid in mensen is mijn drijfveer.’ Een interview met Jan Groenendijk over zijn levensloop, professionele carrière en dertig jaar historisch archiefonderzoek in de Bommelerwaard. Er wordt een overzicht gegeven van zijn vele publicaties op het gebied van genealogie en lokale geschiedenis, waaronder zijn magnum opus over Gameren en zijn diverse jeugdboeken.
KM (Kees Metz) Expositie: ‘Onder den Sint Maarten’ Een korte bespreking van de tentoonstelling in museum Stadskasteel Zaltbommel over de meubelen en het koperwerk van de historische Zaltbommelse meubelfabriek 'Onder den Sint Maarten', opgericht door Johan Adam Pool.
Rob Dingemans ‘Kopen van vertrouwde geborgenheid’ Kerkbanken in Kerkwijk Dit artikel behandelt het historische systeem van koop- en pachtplaatsen of kerkbanken in de protestantse kerk van Kerkwijk vanaf 1775. Het belicht hoe standsverschillen en lokale elites (zoals de families Lenshoek, Dingemans en De Geus) herenbanken verwierven, en hoe deze rechten uiteindelijk na de restauratie van 1953 werden afgekocht waarna het historische hout werd verkocht.
Tineke Rouschop Vijfentwintig jaar steun voor de Bommelerwaardse archieven Dit artikel blikt terug op het 25-jarig jubileum van de Stichting Vrienden van het Streekarchief Bommelerwaard (opgericht in 1994). Het beschrijft de morele, praktische en financiële steun voor de aanschaf, digitalisering en restauratie van historische documenten en de aansluiting bij het Regionaal Archief Rivierenland (RAR).
Jan Buylinckx Boekbespreking: 50 Jaar Stichting Jeugdwerk De Molshoop Hedel Dit jubileumboek beschrijft de vijftigjarige geschiedenis van de kindervakantieweken en andere jeugdactiviteiten in Hedel since 1969. De uitgave brengt het plezier van de kinderen en de inzet van de vele vrijwilligers kleurrijk in beeld.
Jan Buylinckx Boekbespreking: Welcome to our world of potatoes. 100 Jaar Jac van den Oord (Janneke Hobo en Henk de Koning) Een bespreking van het historische boek over een toonaangevende Ammerzodense aardappelgroothandel die in 1918 werd gestart. Het boek belicht de opeenvolgende generaties binnen het familiebedrijf, de visie op de toekomst en bevat daarnaast diverse aardappelrecepten.
Pieter van der Schoot Een vraag over het barakkenkamp in Hedel Een oproep van de auteur tot getuigenissen en herinneringen over een bijna vergeten Duits barakkenkamp ten noordwesten van de Nieuwe Wiel in Hedel, waar gevangenen tijdens de Tweede Wereldoorlog dwangarbeid verrichtten voor de 'egelstelling van Zaltbommel'.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 55 (2019) nummer 168 (november)
Auteur Titel Korte inhoud
Rob Blom Sint-Andries in het nieuws Dit artikel behandelt de betekenis van militaire nieuwsprenten en cartografie als historische bronnen en propaganda tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Het richt zich specifiek op de strijd om de Bommelerwaard in 1599-1600 en de inname van het strategische Spaanse fort Sint-Andries door prins Maurits, waarbij diverse prenten en kaarten worden vergeleken.
Jan van Willigen Een onderzoek naar Brakels gebrandschilderde ramen Dit artikel beschrijft het onderzoek naar de unieke historische gebrandschilderde kerkramen van Brakel. Het onthult dat de Zaltbommelse organist-glazenmaker Willem Robbrechtsz van Couwenbergh de maker was van de oudste bewaard gebleven ramen uit 1647, en behandelt de herontdekking van acht verloren gewaande ramen uit Het Spijker in een particuliere Amsterdamse villa bij het Vondelpark.
Marjan Witteveen Brand in de torenspits van Zaltbommel Een onderzoek naar de geschiedenis van grote branden in de toren van de Sint-Maartenskerk te Zaltbommel, in het bijzonder de branden van 1696 en 1538. Aan de hand van een onlangs in het kapittelarchief ontdekte kerkrekening uit 1538 bewijst de auteur definitief dat het jaartal 1538 op het historische tijdrijm in de kerk correct is.
Marjan Witteveen Boekbespreking: De Herlaars in het Midden-Nederlands rivierengebied, ca. 1075-ca. 1400 (Alois van Doornmalen) Deze recensie behandelt een gedetailleerde dissertatie over de geschiedenis van de adellijke familie Van Herlaar in de twaalfde tot de veertiende eeuw. Het boek werpt nieuw licht op hun invloedrijke positie en de datering van kasteel Ammersoyen als historische grensversterking.
Roel J.A. van Zeelst Bommelerwaardse bodemvondsten De auteur introduceert een rubriek over archeologische vondsten in de Bommelerwaard en beschrijft de toevallige ontdekking van een kleine Romeinse gem van carneool met een gegraveerde capricornus uit de eerste of tweede eeuw.
Michiel de Raaf Historische Kring Bommelerwaard (Michiel de Raaf stelt zich voor) De auteur introduceert zichzelf als de nieuwe zakenvoorzitter van de Historische Kring Bommelerwaard. Hij vertelt over zijn wetenschappelijke en politieke achtergrond en zijn persoonlijke passie voor archeologie en historisch onderzoek, in het bijzonder zijn lopende onderzoek naar de motteburcht te Driel.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 56 (2020) nummer 169 (april) Themanummer: 75 jaar bevrijding
Auteur Titel Korte inhoud
Frans Pel Het einde van de Paddestoel Dit artikel bevat fragmenten uit een brief die in december 1944 werd geschreven door Maria E.H. (Mies) de Bas-Hoeflake. Zij vertelt over de laatste angstige dagen in haar verwoeste huis 'de Paddestoel' in Ammerzoden, haar daaropvolgende vlucht naar het Slotje in Well en de uiteindelijke evacuatie naar Kerkwijk in de herfst van 1944.
Fred Keser Allemaal de brug over Een persoonlijk ooggetuigenverslag over de evacuatie van een gezin uit Zaltbommel over de provisorisch herstelde Waalbrug naar Neerijnen in september 1944. Het beschrijft de zware tocht, de krappe opvang bij een boer en de daaropvolgende geboorte van Fred Keser onder het lawaai van nabijgelegen afweergeschut.
Piet H. Nienhuis De lotgevallen van de boerenfamilie Van Goch aan het einde van de Tweede Wereldoorlog Dit artikel beschrijft hoe boeren in Ammerzoden de oorlog ervoeren gedurende de maanden dat de Bommelerwaard in de frontlinie lag. Dit gebeurt aan de hand van de herinneringen van boerendochter Corrie van Goch en haar broers Sjaak en Martien, die vertellen over hun overhaaste vlucht in november 1944 og de terugkeer naar hun afgebrande boerderij in april 1945.
Kees Metz De loyaliteitsverklaring Dit artikel belicht de memoires van Jan de Jong, een apotheker uit Zaltbommel. Hij vertelt over zijn studietijd in Utrecht en over het ondertekenen van de loyaliteitsverklaring onder Duitse druk, wat leidde tot morele dilemma's en een levenslange breuk met zijn beste vriend.
Bart van Helvoort Well in oorlogstijd, vastgelegd in een boek Dit artikel behandelt de totstandkoming van het boek "Wat heb ik de Wellenaren bewonderd...", waarin de ingrijpende geschiedenis van Well tijdens de oorlog is gedocumenteerd op basis van interviews met ooggetuigen en uitgebreid archiefonderzoek.
Thom Ummels Struikelstenen Een poëtische en herdenkende beschouwing over de struikelstenen (Stolpersteine) die in de Bommelerwaard herinneren aan de slachtoffers van de genadeloze historie.
Rudie van Meurs Je had goede NSB’ers en slechte Nederlanders; de oorlog in Zaltbommel Dit artikel beschrijft het leven in Zaltbommel tijdens de Duitse bezetting via de gedetailleerde herinneringen van Gerrit Verkuil. Het belicht onder meer de ombouw van schepen voor de Kriegsmarine op de werf Meyer & Co, de ariërverklaring, de Jodenvervolging en de diefstallen onder NSB-burgemeester Jan Boll, en de verborgen Joodse onderduikers in Hotel Gottschalk.
Bertjan Kers Amsterdammer dook onder in Bommels hotel Het tragische verhaal van de Joodse Amsterdamse kleermaker Salomon Abrahamson en zijn vrouw, die in september 1942 onderdoken in Hotel Gottschalk aan de Waterstraat in Zaltbommel. Salomon overleed tijdens de onderduik en werd clandestien onder de vloer begraven, waarna zijn papieren decennia later bij een verbouwing werden teruggevonden.
Michiel Alexander de Raaf De bevrijding van Hedel Een gedetailleerde reconstructie van de Slag om Hedel in april 1945. Het artikel belicht de felle gevechten van de Prinses Irene Brigade en hun uiteindelijke tactische terugtocht over de Maas.
Kees Metz Burgemeester na de bevrijding: van Goelst Meijer (1892 - 1990) Een portret van A.F. van Goelst Meijer, een markante cavalerieofficier die na de bevrijding in mei 1945 als waarnemend burgemeester diende voor een groot deel van de Bommelerwaard. Er wordt verteld over zijn weigering om met de bezetter samen te werken, zijn rol als hoofdredacteur van De Kroniek en zijn passie voor geschiedschrijving.
Kees Metz De Kroniek, mei-augustus 1945 Dit artikel beschrijft de geschiedenis van het tijdelijke mededelingenblad De Kroniek, dat direct na de bevrijding door de gemeente Zaltbommel werd uitgegeven. Aan de hand van de dertig verschenen nummers wordt een beeld geschetst van de heropbouw van het dagelijkse leven, waarschuwingen voor mijnenvelden en bijzondere ruiladvertenties.
Roel van Zeelst Oorlogsarcheologie Of wat is er te vinden in de Bommelerwaardse bodem? De auteur vertelt over zijn persoonlijke ervaringen met het zoeken naar munitie en oorlogstuig in de bodem van de Bommelerwaard met een metaaldetector. Hij beschrijft de gevaren van deze vondsten en het inschakelen van de Explosieven Opruimingsdienst.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 56 (2020) nummer 170 (juli)
Auteur Titel Korte inhoud
Piet H. Nienhuis De Spaanse griep in de Bommelerwaard Dit artikel geeft een historisch overzicht van de verwoestende Spaanse griepepidemie van 1918-1919 in de regio Bommelerwaard. Het beschrijft de snelle verspreiding van het virus, de impact op militairen en de persoonlijke getuigenissen uit het dagboek van een boer uit Gameren.
Volkert Groothoff Kuiper Groothoff en de invoering van het metrieke stelsel Dit artikel belicht de geschiedenis van de kuiperij van Willem Groothoff aan de Gamerschestraat in Zaltbommel. Het beschrijft zijn werkzaamheden bij de invoering van het metrieke stelsel, waarbij hij betrouwbare inhoudsmaten maakte voor het ambachtsonderwijs en de handel.
Henk Timmer Catrinus Timmer (1804-1887) op de bres voor kerk en maatschappij in Gameren en Nieuwaal Een genealogisch en historisch portret van Catrinus Timmer, die een prominente rol speelde tijdens de Afscheiding van 1834/1835 in de Bommelerwaard. Het artikel beschrijft zijn achtergrond, zijn grote invloed op het religieuze en maatschappelijke leven in Gameren en Nieuwaal, en de geschiedenis van zijn nakomelingen.
Arie de Koning Weegbruggen in de Bommelerwaard Dit artikel bespreekt de introductie en werking van vijftien weegbruggen in de Bommelerwaard vanaf het begin van de twintigste eeuw. Deze weegbruggen waren essentieel voor het wegen van de suikerbieten (peeën) voordat ze naar de fabrieken werden verscheept.
Roel van Zeelst Bommelerwaardse bodemvondsten Een kort verslag van hoe er bij dijkverhogingen in Well na het hoogwater van 1995 een oud koffieblik werd opengetrokken met daarin 243 ruitvormige, vooroorlogse stuivers uit de periode 1913-1943.
Ferdinandus Wilhelmus Zwaan en Laura Meilink-Hoedemaker Het belletje van Faust Dit artikel beschrijft het historische onderzoek naar de herkomst van een authentieke achttiende-eeuwse luidklok die in de tuin van de auteur hangt. De klok bleek in 1705 gegoten te zijn door de bekende Amsterdamse klokkengieters Claas Noorden en Jan Albert de Grave.
A.C. van Balken (2019) Op en rond de Weeshuishof (Rubriek 'Lezen') Dit rijk geïllustreerde boek doet onderzoek naar de zuidwestelijke hoek van de oude stad van Zaltbommel, de Westerwijk, waar in het verleden een vrouwenklooster heeft gestaan.
Driels Museum (december 2019) Drielse Vertellingen (Rubriek 'Lezen') Een uitgave van het Driels Museum op dik glanspapier. Het schenkt onder andere aandacht aan de lokale zakenfamilies Bakkerij de Gier en Slagerij Sars, bevat een ode aan de bescheiden kunstenaar Antoon Vissers, en beschrijft een bominslag in Alem in oktober 1944. Ook het lokale verenigingsleven komt aan bod.
Jos Benders (2019) De muntslag van Mechteld van Gelre (1371-1384) (Rubriek 'Lezen') Een artikel in het Jaarboek voor Munt- en Penningkunde dat aan de hand van munten en archieven een actueel overzicht biedt van de muntslag van Mechteld van Gelre, die destijds in Zaltbommel was gevestigd.
Jan Buylinckx en Michel Alexander de Raaf (2020) Slag om Hedel, Vertellen en Herdenken (Rubriek 'Lezen') Een magazine waarin Hedelse schrijvers dieper ingaan op de oorlogsgeschiedenis van het dorp. Het bevat details over de Prinses Irene Brigade, commandant De Ruyter van Steveninck, de gesneuvelden, het ontstaan van de NSB en de wederopbouw.
Jeroen van Hattum (2020) Het water stijgt! (Rubriek 'Lezen') Een vlot geschreven boek dat de hoogwatercrisis en de evacuatie van 1995 in het Gelderse rivierengebied beschrijft. Dit gebeurt aan de hand van de persoonlijke belevenissen van twee Zaltbommelse middelbare scholieren.
Rob Reis en Robbie Dell’Aira (2019) Van Zoete Moeder tot Doctor Faustus (Rubriek 'Lezen') Een bundeling van korte, fantastische streekvertellingen, sagen en legenden uit de Bommeler- en Tielerwaard.
Trees Blom (2020) Daar gaat een dominee voorbij! (Rubriek 'Lezen') Een rijk geïllustreerd boek dat een overzicht geeft van alle predikanten die in Nederhemert hebben gestaan, compleet met informatie over de lokale pastorieën, kerken en de gemeenschap.
Piet Krens (2019) ‘65’, Gedichten en Tekeningen (Rubriek 'Lezen') Een heel persoonlijk document ter gelegenheid van de 65ste verjaardag van deze Bommelaar, gevuld met gedichten en tekeningen van straten en panden in Zaltbommel die een rol in zijn leven hebben.
Rudie van Meurs Familieverhalen van driehonderd jaar geleden Een uitgebreide bespreking van het boek "De hoeve en het hart" van Enny de Bruijn. Dit boek beschrijft op basis van een brievencorrespondentie tussen een vader en zijn zoon het intieme leven van een Herwijnse boerenfamilie in de achttiende eeuw.
Roland Gieles Het is even stil in het museum De conservator van Museum Stadskasteel Zaltbommel schrijft over de sluiting van het museum vanwege de coronacrisis in het voorjaar van 2020 and de voorbereidingen die achter de schermen zijn getroffen voor de heropening.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 56 (2020) nummer 171 (november) 40 pagina’s
Auteur Titel Korte inhoud
A.C. Hoegen De ontwikkeling van tweetrapsbemaling 1738-1838 bij Brakel Dit artikel reconstrueert de waterstaatkundige geschiedenis van de polder Brakel en het natuurgebied Boezem van Brakel. Aan de hand van historische kaarten en een manuscript van H.F. Fijnje uit 1838 wordt uitgelegd hoe de tweetrapsbemaling met windmolens, achterboezems en sluizen functioneerde.
Piet H. Nienhuis ‘Daar gaat een dominee voorbij!’ Een interview met Trees Blom over her boek waarin zij de predikanten, pastorieën en kerken van Nederhemert vanaf de Reformatie in kaart brengt. Ook vertelt ze over haar dertig jaar aan historisch onderzoek en de restauratie van haar monumentale woning 'De Hoef'.
Rob Dingemans Moederharten bloeden anders. De vele baby’s van Peter en Metje Dingemans Dit artikel onderzoekt kindersterfte en gezinsleven in de negentiende eeuw aan de hand van de familie van Peter en Metje Dingemans, geplaatst in de context van de bietenoogst en de vermogensposities van gezinnen in de regio.
Kees Metz Ferdinand Leenhoff, een Bommelse kunstenaar (1841-1915) Dit artikel schetst het leven van de in Zaltbommel geboren beeldhouwer en schilder Ferdinand Leenhoff, die onder andere het bekende standbeeld van Jan Pieterszoon Coen in Hoorn ontwierp.
A.C. ’t Hart Gevlucht naar Zaltbommel Herinneringen aan de oorlogstijd Persoonlijke herinneringen van de auteur aan zijn jeugd in de Gamerschestraat 8 in Zaltbommel, waar zijn ouders tijdens de bezetting dapper drie Joodse onderduikers hielpen verbergen, pal naast het huis van NSB-burgemeester Jan Boll.
Huib Jan van Oort Regioarcheoloog in de Bommelerwaard Een column van de regioarcheoloog van de Omgevingsdienst Rivierenland over archeologie in de grond, de geschiedenis van de Archeologische Werkgroep en recente publicaties over lokale bodemvondsten.
Roel van Zeelst Tyfus, tering, pest, pokken, corona. Een Thebalring tegen ziekten Dit artikel onderzoekt zogenoemde 'Thebalringen', veelal veelhoekige historische ringen met inscripties die in vroeger tijden werden gedragen als amuletten om ziekten en onheil af te weren.
Gerard Dubbeld (2020) Het Elfde Gebod, 1944 • 24 september • ALEM (Rubriek 'Lezen') Dit rijk geïllustreerde boek beschrijft de tragische executie van Louis Boelen en Jan en Tilly Klingen in Alem. Aan de hand van dagboekfragmenten en getuigenissen van Louis' echtgenote, Jeanne Boelen-de Rooij, wordt de lezer meegenomen in haar diepe zorgen en verdriet. Hoewel de vele namen het verhaal soms complex maakt, schetst het boek een indringend beeld van de strijd en sfeer in het dorp.
Hans ter Heege (redactie, 2020) Rossum en Hurwenen in de Tweede Wereldoorlog. Getuigenissen van inwoners (Rubriek 'Lezen') Dit boek is gebaseerd op ongeveer dertig interviews en aanvullende bronnen. Het beschrijft de zware periode waarin de Bommelerwaard in de frontlinie lag. Terugkerende thema's zijn onder meer het overvliegen van V1's en bommenwerpers, een fatale inslag van een verdwaalde V1 in Hurwenen (die negen levens eiste), de chaos na het opblazen van de kerktorens, de gevaarlijke overtochten van de 'Waalcrossers', inkwartiering, onderduikers en de barre evacuatie in de koude, natte winter van 1944/1945.
Rein van Willigen (2020) Kees was een clubjesmens. Het muziekleven in Bommel van volkszanger tot violiste (Rubriek 'Lezen') Een overzicht van het muziekleven in Zaltbommel sinds de Tweede Wereldoorlog, gebaseerd op interviews met diverse betrokkenen. Zowel klassieke als populaire muziek, en specifiek harmonie ‘De Karel’, passeren de revue. De recensent vindt het jammer dat de belangrijke rol van Nico van Bockel onbesproken blijft, maar noemt het boek desondanks zeer lezenswaardig.
Matthijs Ilsink, Bram de Klerck & Annemarieke Willemsen (redactie) Het einde van de middeleeuwen. Vijftig kunstwerken uit de tijd van Bosch en Erasmus (Rubriek 'Lezen') Een van de vijftig hoofdstukken in deze bundel is geschreven door regio-expert Jorien Jas og gaat over de bekende ruïne van Brakel. Zij belicht onder andere het werk van baron W. van Dam van Brakel aan deze ruïne (mede aan de hand van een historische tekening uit 1823) and de inspanningen voor het behoud van de muur.
Trees Blom (2020) Daar gaat een dominee voorbij! Predikanten, pastorieën en kerken in Nederhemert (Rubriek 'Lezen') Dit boek biedt een prettig leesbare levensbeschrijving van alle predikanten die sinds de Reformatie in Nederhemert hebben gestaan. Door hun rol in de dorpsgemeenschap te verduidelijken en de geschiedenis van de pastorieën en kerken te beschrijven, fungeert dit boek nagenoeg als een complete, levendige dorpsgeschiedenis.
Evert-Jan Smeenk Actualiteiten Stadskasteel Een overzicht van de gang van zaken in Museum Stadskasteel Zaltbommel na de heropening in juli 2020. Het behandelt onder meer de succesvolle themadiners in de museumtuin, de tijdelijke expositie over 75 jaar vrijheid en de nieuwbouwplannen voor een Fieppaviljoen.
Marjan Witteveen Twee merkwaardige grafstenen in de Sint-Maartenskerk Een historisch onderzoek naar de grafzerken van de familie Oostermans in de Sint-Maartenskerk in Zaltbommel, die opmerkelijk genoeg de dwingende inscriptie dragen dat het graf niet voor het jaar 1816 geopend mocht worden.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 57 (2021) nummer 172 (maart) 40 pagina’s
Auteur Titel Korte inhoud
Gijsbert van der Wal Vorsterman verdient een straat In de zeventiende eeuw waren prentenmakers van cruciaal belang voor de reputatie van schilders. Lucas Vorsterman werkte in Antwerpen nauw samen met Peter Paul Rubens en Anthony van Dyck, maar bracht zijn jeugd door in zijn geboorteplaats Zaltbommel. De auteur stelt voor om in Zaltbommel een straat naar deze graveur te vernoemen, van wie een portretgravure in het museum Stadskasteel wordt bewaard.
Aart Vos Het verhaal van Bernard en Jet van Gich-Mok, 1935-1945 Het levensverhaal van het Joodse echtpaar Bernard van Gich en Jet Mok uit Zaltbommel, die in de jaren dertig zeer actief waren binnen de democratische beweging 'Eenheid door Democratie' (EDD). Na de Duitse inval en de daaropvolgende anti-Joodse maatregelen namen zij in 1942 de wijk naar Frankrijk. Bernard sloot zich aan bij de ontsnappingslijn 'Dutch-Paris', maar werd uiteindelijk gearresteerd en gedeporteerd naar concentratiekampen, waarna hij in april 1945 omkwam in Mittelbau-Dora.
Gerrit van Genderen Een zeventiende-eeuwse carrière bij de marine De levensgeschiedenis van Jan van Genderen (1642-1699), een boerenzoon uit Velddriel die bij de marine opklom tot kapitein bij de Amsterdamse Admiraliteit. Hij begeleidde talloze konvooien ter bescherming van de handelsvaart tegen kapers en bouwde een aanzienlijk bezit en vermogen op in Driel.
Jan van Willigen De grafstenen in de kerk van Brakel Een historisch overzicht van de Brakelse begrafenisgebruiken en de administratie rondom het begraven in of nabij de kerk. De auteur beschrijft en duidt de oudste bewaard gebleven grafzerken en grafkelders in het koor van de kerk, zoals de steen van Steesken van Broeckhuijsen en die van Baeyen Handricx van Os.
Jan van der Lit Een houten auto in Zaltbommel Het relaas van een vriendengroep uit Zaltbommel die in 1953 het chassis en de motor van een uitgebrande DKW F7 uit 1938 herstelde en voorzag van een handgemaakte, geheel houten carrosserie van vurenhout en triplex. De auto werd twee jaar lang intensief gebruikt voor vakanties en daarna verkocht.
Tineke van der Zanden Jan Buylinckx, oud-streek-archivaris van de Bommelerwaard, met pensioen Een terugblik op de 32-jarige carrière van Jan Buylinckx, die in 1988 aantrad als de eerste fulltime streekarchivaris van de Bommelerwaard. Door zijn tomeloze inzet slaagde hij erin de verspreide, vochtige archieven te ordenen, te centraliseren in één modern gebouw en digitaal te ontsluiten.
Kees Metz Ad interim, afscheid van Marjan als hoofdredacteur Een dankwoord aan Marjan Witteveen, die gedurende vijf jaar de functie van hoofdredacteur ad interim van het tijdschrift vervulde. Zij leidde de redactie met veel enthousiasme, nauwgezetheid en perfectionisme.
Huib Jan van Oort Verdwijnen van de Blauwe Heuvel Een archeologische column over de Blauwe Heuvel (de Blauwe Hof) tussen Nieuwaal en Gameren, een hoge woonheuvel en de locatie van een middeleeuwse boerderij. De heuvel is onlangs voor landbouwkundig gebruik afgegraven.
Marjan Witteveen De Waal bij Zaltbommel in 1669 Een bespreking van een gedetailleerde sepia-tekening door Constantijn Huygens jr. van het gezicht op de Waal en de Waterpoort in Zaltbommel. De auteur analyseert de weersomstandigheden en de begaanbaarheid van de wegen in het voorjaar van 1669.
KM (Kees Metz) Lezen: Maarten van Rossem, Krijgsheer en bouwer Gelre 1500-1555 Boekbespreking van de biografie door Marjan Witteveen over Maarten van Rossem. Het boek laat zien dat hij naast een nietsontziende Gelderse veldheer ook een belangrijk bouwheer, diplomaat en stadhouder was.
MW (Marjan Witteveen) Lezen: ‘Wat heb ik de Wellenaren bewonderd’ Recensie van een rijk geïllustreerd boek over de oorlogsjaren, evacuaties en de naoorlogse wederopbouw van Well, Wellseind en Slijkwell aan de hand van levendige gesprekken met bewoners.
MW (Marjan Witteveen) Lezen: Sint-Maarten Cantorij 75 jaar, Zaltbommel 1944-2019 Bespreking van een boek over het 75-jarige bestaan en het gedwongen einde van het hervormde kerkkoor te Zaltbommel.
Sherry van der Velden en Michiel Alexander de Raaf Historische Kring Bommelerwaard Verenigingsnieuws over het afscheid van secretaris Martin van 't Root na zestien jaar trouwe dienst en de oprichting van een nieuw Vraag en Antwoordpanel om historische vragen te beantwoorden tijdens de coronapandemie.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 57 (2021) nummer 173 (juli) 40 pagina’s
Auteur Titel Korte inhoud
Gerrit van Genderen De bewoningsgeschiedenis van het Pannenhuis in Well Een diepgaande studie naar het bewoningsverloop, de opeenvolgende eigenaren en de verbouwingen van het Pannenhuis te Well tot aan 1830. De auteur toont aan dat het complex waarschijnlijk is ontstaan uit een middeleeuws spijker van de familie Van Herlaer.
Margriet Noordman en Roland Gieles Huygens in Zuilichem De geschiedenis van de band tussen de familie Huygens en de heerlijkheid Zuilichem, die Constantijn Huygens sr. in 1630 kocht ter verhoging van zijn status. Het artikel behandelt de dijkgeschillen met de Waal en de gedetailleerde tekeningen die Constantijn jr. van het kasteel maakte.
Piet H. Nienhuis Wat deed een ‘kwartiersman’ in Bommel in de achttiende eeuw? Een beschouwing over de politieke en ambtelijke rol van kwartiersmannen (gemeensmannen) in de achttiende eeuw te Zaltbommel, belicht aan de hand van het leven van grutter Gosuinus Blomhert og de strijd tussen gilden en regenten.
Martijn Stoutjesdijk De vergeten abolitionist Wolter Robert van Hoëvell Een levensschets van de adellijke predikant, theoloog en Tweede Kamerlid baron Van Hoëvell. Diens invloedrijke aanklacht tegen de Surinaamse slavernij, Slaven en vrijen onder de Nederlandse wet (1854), werd in Zaltbommel gedrukt door Johannes Noman en Zoon, de stad namens welke hij in het parlement was verkozen.
Kees Metz ‘De Keijsers Croon’, Waterstraat 44 in Zaltbommel Bouwhistorisch onderzoek naar dit monumentale pand, waarvan de fundamenten teruggaan tot een veertiende-eeuwse kelder en een vroegzestiende-eeuwse eikenhouten kapconstructie die dateert van na de stadsbrand van 1524.
Kees Metz Buurtschappen in de Bommelerwaard Een overzicht van de buurtschappen in de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel, hun naamgeving en betekenis, en het gemeentelijke initiatief om deze locaties aan te duiden met speciale witte borden.
KM (Kees Metz) Lezen: De boekenkist van Hugo de Groot Bespreking van de biografie door Arnout van Cruyningen over Hugo de Groot, die naast de beroemde ontsnapping uit Slot Loevestein ook uitvoerig zijn belang als zeventiende-eeuws rechtsgeleerde behandelt.
MW (Marjan Witteveen) Lezen: Stasekijn van Brackel, page van de burggraaf Recensie van een rijk geïllustreerd jeugdboek door Appie de With over de avonturen van een Brakelse jongen in de veertiende-eeuwse Bommelerwaard.
KM (Kees Metz) Lezen: De Lagchende Vallei Recensie van een bundel met tien artikelen over recent wetenschappelijk onderzoek naar Gelderse kastelen en buitenplaatsen, waaronder Ammersoyen en Waardenburg.
Michiel Alexander de Raaf Historische Kring Bommelerwaard Bestuursbericht over de impact van corona op de vereniging, de toetreding van Margot Schreuders-Verkuil tot het bestuur en de voorbereiding van de Algemene Ledenvergadering.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 57 (2021) nummer 174 (november) 40 pagina’s
Auteur Titel Korte inhoud
Aart Vos Gek en lastig in tijden van Verlichting Een uitgebreide studie naar de omgang met en opsluiting van krankzinnigen, alcoholisten en overlastgevers in de Bommelerwaard tijdens de zeventiende en achttiende eeuw. Het artikel beschrijft de procedures van verzoekschriften, thuiszorg en opsluiting in gespecialiseerde verbeterhuizen en dolsinnigenhuizen.
A.W. Vos Herinneringen uit mijn jeugd in Bruchem en Kerkwijk De handgeschreven herinneringen van schoolmeester Antonie Willem Vos over zijn opleiding op den Klokkenberg en zijn aanstellingen als kwekeling in Bruchem (1885) and als onderwijzer in Kerkwijk. Het biedt een beeld van de primitieve schoolgebouwen en het enorme verzuim wegens veldarbeid.
J.G.F.M. van Kessel De Marensche Waarden in Alem Een beschrijving van de uiterwaarden van Alem en hun rijke historie, waaronder de Romeinse nederzettingen bij de vindplaats Vada, de strategische rol tijdens het Beleg van Zaltbommel (1599) en de forten Sint-Andries en Voorne.
Roland Gieles Nieuws van Museum Stadskasteel Een jaaroverzicht van het museum over de renovatie van de tuin, de metamorfose van het museumcafé en plannen voor een chronologische inrichting. Tevens wordt ingegaan op een bijzonder historisch schilderij van Charles Rochussen over Maarten van Rossem dat in bruikleen is verkregen.
Kees Metz Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Berichten van het archief over de heropening van de studiezaal, digitalisering van archieven (zoals de bouwvergunningen tot 1955 en de collectie van de Bommelse textielfamilie Van Dijk) en educatieve smartphonespeurtochten.
KM (Kees Metz) Lezen: De toren van Zaltbommel Bespreking van een nieuwe brochure door Pieter van der Schoot en Esther de Bruijn over de geschiedenis, het uurwerk en de klokken van de Sint-Maartentoren, verrijkt met QR-codes.
KM (Kees Metz) Lezen: Popmuziek in de Bommelerwaard in de jaren 60 en 70 Recensie van een uitgebreide inventarisatie door Aad Zilverschoon over de geschiedenis van en interviews met popbandjes in de regio.
Marjan Witteveen Branden in Zaltbommel en Hedel Een kritische analyse van historische branden in 1696 in de toren van Zaltbommel en te Hedel. De auteur vergelijkt achttiende-eeuwse geschiedschrijvingen en toont aan hoe fouten van historici werden overgenomen.
Michiel Alexander de Raaf Historische Kring Bommelerwaard Verenigingsnieuws over de verhuizing van de auteur naar Bruchem en de realisatie van een stalen gedenkteken in Driel ter herinnering aan de historische motteburcht.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 58 (2022) nummer 175 (maart) 32 pagina’s
Auteur Titel Korte inhoud
Bart van Helvoort Paarden voor de Fransen In 1813 vaardigde keizer Napoleon een decreet uit om tienduizenden paarden te vorderen na zijn desastreuze veldtocht in Rusland. In de Bommelerwaard leidde dit tot een intensieve en moeizame inzamelingsactie van paarden en belastinggeld onder leiding van lokale commissarissen. Met name in de gemeente Kerkdriel leidde dit tot flinke weerstand bij burgers en de burgemeester, mede omdat veel van de aangeboden paarden bij keuringen werden afgekeurd.
Jan van Willigen Godsdiensttwisten, rijmen op ramen in Brakel De auteur onderzoekt de diepere historische en religieuze betekenis van bewaard gebleven fragmenten van gebrandschilderde ruiten uit de collectie Van Dam. Twee ruiten tonen Bijbelse triomftochten (van Job en David) die destijds door de humanistische en remonstrantse elite werden gebruikt om hun geloofsovertuiging te uiten. Een andere glasscherf herbergt een rijmend protest tegen 'kwade tongen', wat symbool stond voor de maatschappelijke onrust en de felle godsdiensttwisten tijdens het Twaalfjarig Bestand.
Kees Metz Beweging van Waal tot Waluwe Dit artikel beschrijft de geschiedenis van het zwemmen en de binnensport in Zaltbommel. Het begon eind negentiende eeuw met een drijvende houten zweminrichting in de rivier de Waal. In 1964 werd het Sportfondsenbad geopend in de wijk De Vergt, grotendeels gefinancierd door een succesvolle obligatielening onder de lokale bevolking. Na de komst van sporthal De Ring in 1978 en het uiteindelijke verval van de oude faciliteiten, opende in november 2021 het moderne, gecombineerde sportcomplex "De Sportwaard" in de wijk De Waluwe.
Piet H. Nienhuis ‘Wij leven van de wind…’ Naar aanleiding van de recente bouw van drie mega-windturbines langs de A2 werpt de auteur een blik op de rijke geschiedenis van molens in de regio. Waar vroeger vrijwel elk dorp een eigen windkorenmolen had voor de voedselvoorziening, werden er vanaf de zestiende eeuw ook poldermolens ingezet om de constante wateroverlast in de komgronden te bestrijden. Met de komst van de stoommachine vanaf het midden van de negentiende eeuw verloren de historische windmolens definitief hun functie.
Redactie / Panel Vraag & Antwoord Een overzicht van historische lezersvragen. In dit nummer wordt uitgelegd dat de kleine torentjes op de Zaltbommelse kaart van Blaeu uit 1649 hooibergen van stadsboeren voorstellen. Daarnaast wordt ingegaan op de positie van Zaltbommel als Hanzestad en de Zaltbommelse geschiedenis van de negentiendeeeuwse orgelbouwer Karolus Marinus van Puffelen.
PN (Piet Nienhuis), RB, AB (Alie Bakkenes) Lezen: Boeken en tijdschriften Signalementen van drie regionale publicaties. Besproken worden de 'Drielse Vertellingen 2021' over lokale tradities en oorlogsverhalen, het cartografische standaardwerk 'GELDRIA DUCATUS' over de gedrukte kaarten van Gelderland tot 1860, en het rijk geïllustreerde boek 'Markante Bommelaars' met portretten van vijftig verdienstelijke inwoners van Zaltbommel.
Museum Stadskasteel Zaltbommel Nieuws van het Museum Stadskasteel Zaltbommel Het museum deelt updates over de vernieuwing van de museumtuin door een enthousiaste vrijwillige tuincommissie en de plaatsing van een nieuw, goed gelezen informatiebord over de restauratie- og bewoningsgeschiedenis van het Maarten van Rossemhuis.
Regionaal Archief Rivierenland Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Het archief maakt bekend dat stukken voor de studiezaal weer vooraf digitaal kunnen worden aangevraagd. Tevens wordt ingegaan op de collectie van zeldzame 'Aben-kaartjes' van de koekfabriek in Ammerzoden en de opmerkelijke ontdekking van kruitdamp- en inbraakschade op notariële akten van Drielse notarissen uit de Tweede Wereldoorlog.
Kees Metz Briefwisseling schijnt licht op Zaltbommelse architect Hendrik Jesse (1860-1941) Aan de hand van een bewaard gebleven briefwisseling uit 1881 tussen Hendrik Jesse en zijn broer Roelof krijgt de lezer een levendig beeld van het negentiende-eeuwse Zaltbommel. De brieven belichten Jesse's jeugdherinneringen, zijn opleiding en zijn felle kritiek op de restauratie van het Maarten van Rossumhuis door rijksarchitect Pierre Cuypers.
Michiel Alexander de Raaf Historische Kring Bommelerwaard Een kort bestuursbericht over de impact van de coronapandemie op de verenigingsactiviteiten. Tevens wordt een online lezing aangekondigd over de geheimen en opgravingsresultaten van de middeleeuwse Motteburcht in Kerkdriel.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 58 (2022) nummer 176 (juli) 32 pagina’s
Auteur Titel Korte inhoud
J.G.F.M. van Kessel Velddriel, dorp aan de Maas, vanaf de oude stroomruggordels tot het nieuwe Kadaster van 1832 Een diepgaand historisch onderzoek naar de geografische en agrarische structuur van Velddriel. De auteur beschrijft hoe het dorp ontstond op de vruchtbare stroomruggen van de Maas, de grote invloed van graaf Ansfried en de Utrechtse Paulusabdij bij de vroege ontginning van de komgronden, en hoe de bezitsverhoudingen door de Reformatie en de Franse tijd radicaal veranderden in een sterk versnipperd lappendeken van percelen.
Kees Metz Steenweg 1, Zaltbommel: van Raad van Arbeid tot medisch centrum Dit artikel beschrijft het opvallende pand aan de Steenweg 1, dat vlak voor de Tweede Wereldoorlog werd gebouwd ter vervanging van de oude, gesloopte hbs. Het pand is ontworpen door de Zaltbommelse architect Joh. Riebergen en diende jarenlang als onderkomen voor de Raad van Arbeid. De auteur belicht de monumentale waarde en de geplande transformatie tot een modern gezondheidscentrum.
Hans ter Heege Het inkomen van de schoolmeester in Aalst Aan de hand van een vacature-advertentie uit december 1837 ontleedt de auteur het karige bestaan van de negentiende-eeuwse schoolmeester J. Hasselman in Aalst. De schoolmeester moest zijn schamele loon zien aan te vullen via kosterstaken, verpachting van landerijen en het zelf moeizaam innen van schoolgeld bij de vaak arme dorpsgenoten.
Bart van Helvoort Veertienjarige Kerkdrielse soldaat vocht voor Napoleon De levensgeschiedenis van Hendrik de Bruijn uit Kerkdriel, die in 1792 op veertienjarige leeftijd als beroepssoldaat in dienst trad. Hij maakte carrière binnen de rijdende artillerie and nam deel aan de bloedige Slag bij Borodino en de verschrikkelijke Russische veldtocht van 1812. Hoewel hij de tocht overleefde, werd hij in 1813 tijdens de Volkerenslag bij Leipzig krijgsgevangen gemaakt en keerde hij vermoedelijk nooit meer terug.
Michiel Alexander de Raaf Met Motteburcht De Asbergkamp; geweld in de Bommelerwaard, maar met een zachte ‘g’ Het relaas achter de bouw en herontdekking van de houten motteburcht die hertog Jan I van Brabant in 1286 bij Kerkdriel liet oprichten tijdens de Limburgse Successieoorlog. De auteur beschrijft hoe de opgravingen van 2019, waarbij eikenhouten brugpalen en een unieke munt van Jan I van Holland werden gevonden, bewijzen dat de burcht (Asbergkamp) na de vrede van 1289 nog korte tijd in gebruik is gebleven.
Piet H. Nienhuis Het Bommelse uitgevershuis van Thijs en Kitty Uijthoven Een interview met Thijs en Kitty Uijthoven over hun vijftigjarige carrière in het boekenvak. De auteur beschrijft de opkomst en het uiteindelijke faillissement van de Europese Bibliotheek, bekend van de succesvolle reeks 'In oude ansichten', en de start van hun nieuwe uitgeverij Aprilis. Ook de spectaculaire redding van duizenden boeken tijdens de hoogwaterevacuatie van 1995 komt aan bod.
Redactie / Panel Vraag & Antwoord Vaste rubriek met historische vragen. In deze editie wordt ingegaan op de archivalische stilte rondom het lokale verzet in de Tweede Wereldoorlog, de Drentse dienstbode Hendrika Smeeman in Zaltbommel, en het feit dat Zaltbommel pas op 7 mei 1945 officieel door de Binnenlandse Strijdkrachten werd bevrijd.
Museum Stadskasteel Zaltbommel Nieuws van het Museum Stadskasteel Zaltbommel Het museum bericht over een grootschalige hertaxatie en inventarisatie van de collectie. Daarnaast wordt de tijdelijke tentoonstelling over de Bommelerwaardse kunstenaar Gerard Menken besproken en een bijzondere schenking van een van diens aquarellen uit 1954 uitgelicht.
MW (Marjan Witteveen) Lezen: Boeken en tijdschriften Een recensie van de publicatie 'Bewonings-geschiedenis Well - Slijkwell - Wellseind 1630-1930' door Gerrit van Genderen. Het boek vormt een handzame en onmisbare bron die de bewoningsgeschiedenis van alle Wellse panden vanaf de zeventiende eeuw zakelijk reconstrueert.
Historische Kring Bommelerwaard Historische Kring Bommelerwaard Verslag van de Algemene Ledenvergadering van mei 2022. Naast de herverkiezing van enkele bestuursleden werd unaniem besloten om de contributie wegens gestegen papier- en portokosten per 1 januari 2023 licht te verhogen.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 58 (2022) nummer 177 (november) 32 pagina’s
Auteur Titel Korte inhoud
Piet H. Nienhuis De watersnood van 1861. Met Schimmelpenninck van der Oije over het ijs van de oostelijke Bommelerwaard Op basis van een ooggetuigenverslag of de 25-jarige baron Schimmelpenninck van der Oije wordt de verwoestende watersnood van januari 1861 gereconstrueerd. Na een dijkdoorbraak bij Brakel veranderde de Bommelerwaard door strenge vorst in een massieve ijsvloer. Schimmelpenninck beschrijft zijn avontuurlijke en roekeloze tocht te voet over het binnendijkse ijs, langs verdronken veestapels in Rossum en de opvang of duizenden vluchtelingen in de stad Zaltbommel.
Hans ter Heege De school in Loevestein in 1814 Dit artikel belicht de onderwijssituatie op Slot Loevestein aan het begin van de negentiende eeuw. Omdat Loevestein destijds een klein militair garnizoen was met weinig kinderen, behoorde de school tot de laagste categorie met een uiterst karig traktement. De auteur beschrijft de vacature uit 1814 en de daaropvolgende benoeming van Johannes Claessen na een vergelijkend examen.
Jan Blokker ‘De meest gelegene gemeente’ De auteur onderzoekt hoe het kleine en afgelegen stadje Zaltbommel er in 1867 in slaagde een prestigieuze rijks-hbs te bemachtigen. Thorbecke’s onderwijshervorming had als doel beschaving te verspreiden via een landelijk netwerk van scholen. Dankzij rijkssteun uit Den Haag kon de gemeente een zeer luxueus schoolgebouw aan de Steenweg realiseren, dat decennialang succesvol werd geleid door directeur E. Epkema.
Bart van Helvoort Een mooie carrière, soldaat Van Onselen uit Zaltbommel De levensloop van Leonardus Marinus van Onselen (1787-1832). Hij begon zijn militaire carrière in het leger van Lodewijk Napoleon, overleefde bajonetwonden en Russische krijgsgevangenschap na de veldtocht van 1812, en sloot zich in 1814 aan bij het nieuwe leger van koning Willem I. Hij klom op tot kapitein en sneuvelde uiteindelijk in december 1832 tijdens de belegering van de Antwerpse citadel door de Fransen.
MW (Marjan Witteveen) Lezen: Boeken en tijdschriften Een overzicht van recent verschenen titels. Besproken worden het politieke dagboek 'Voorzitter!' van Kees Metz, Andreas Oosthoeks studie over Martinus Nijhoffs gedicht 'De Moeder de Vrouw', een rijk geïllustreerd familieboek (3 generaties) over de Bommelerwaard door Truus van Vugt-Quik, 'Pianoklanken klinken' over de vergeten pianohandelaar Willebrordus Naessens, en de grootschalige vierdelige boekenserie 'Verhaal van Gelderland'.
Trees Blom Nieuw licht op Bern De auteur beschrijft het ontstaan van een nieuw boek over het buurtschap Bern, de geschiedenis van de Abdij van Bern en de restauratie van het 'Oude Huis' door kunstschilder Willem Witjens. Aan de hand van recent archiefonderzoek en geofysisch bodemonderzoek met weerstandsmetingen zijn de middeleeuwse fundamenten van de oude abdijgebouwen onder het grasland succesvol in kaart gebracht.
Erik Vos Terug van weg geweest, een gedenkplaat met een verhaal Het opmerkelijke verhaal achter een grote, ingelijste gedenkplaat uit 1976 waarop de toonaangevende bedrijven van Zaltbommel uit die tijd staan afgebeeld. De gedenkplaat was bij een verbouwing van het gemeentehuis in een container beland, maar werd door een wakkere medewerker gered en hangt nu permanent in de garderobe van De Heeren van Bommel aan de Waterstraat.
Regionaal Archief Rivierenland Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Het archief maakt bekend dat de Heerewaardense gemeenteraadsnotulen over de periode 1821-1991 volledig zijn gedigitaliseerd en online staan. Daarnaast wordt er hulp gevraagd bij het controleren van de database van 4500 straatnamen en wordt vermeld dat er inmiddels 43 historische dorpsfilms en maandelijks nieuwe vlogs op het YouTube-kanaal van het RAR te bekijken zijn.
Driels Museum ‘In het spoor van Zwijsen’ Driels Museum Aankondiging van een tijdelijke expositie over het leven en werk van de in Kerkdriel geboren Mgr. Joannes Zwijsen, de stichter van de Congregatie Zusters van Liefde en de Tilburgse fraters, die een grote rol speelden in de ontwikkeling van leesmethodes en het katholieke onderwijs in Nederland.
Historische Kring Bommelerwaard Nieuws Historische Kring Bommelerwaard Verenigingsnieuws over het vertrek van voorzitter Michiel Alexander de Raaf wegens zijn benoeming tot wethouder in Maasdriel. Verder wordt teruggeblikt op de drukbezochte vertellingenreeks van Marjan Witteveen en wordt een lezing van Sander Wassing over de Beeldenstorm in Zaltbommel aangekondigd.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 59 (2023) nummer 178 (maart) 32 pagina’s
Auteur Titel Korte inhoud
Evert-Jan Smeenk De economische crisis van de jaren dertig in Ammerzoden in 27 toespraken Dit artikel bespreekt de schenking van een typoscriptenarchief van Harrie de Leeuw, die van 1931 tot 1938 burgemeester van Ammerzoden was. Zijn 27 bewaard gebleven toespraken belichten de diepe economische crisis, de armoede in de gemeenschap, de rol van lokale liefdadigheidsinstellingen en initiatieven zoals een tuinbouwcursus om de landbouwsector te stimuleren.
Rob Nooten Aantekeningen uit het ondergrondse (geen) ijs op de buitengracht Rob Nooten onderzoekt waarom er op bepaalde delen van de Zaltbommelse buitengracht bij strenge vorst geen ijs ligt. De oorzaak ligt in relatief warm kwelwater dat door de zandige 'Gameren'-stroomgordel (een voormalige rivierloop onder de stad) omhoog wordt gestuwd, waarbij de mate van ijsbelemmering sterk samenhangt met de actuele waterstand van de Waal.
Aart Vos Plantage Klein Pouderoyen: slaven, suiker en koffie - deel 1 Een historisch onderzoek naar de familie Swaen, Heren van Poederoijen, en hun exploitatie van de suiker- en koffieplantage Klein Pouderoyen aan de westzijde van de Demerary-rivier in het huidige Guyana. Het artikel belicht de financiering door hypotheken, de tropische hitte, de barre omstandigheden voor de slaven en de relatie van eigenaar Antony Pieter Swaen met de inlandse vrouw Koba.
Piet H. Nienhuis Johan Blomhert, theoloog en geschiedschrijver (Zaltbommel 1693-Cuijck 1738) De levensgeschiedenis van de Zaltbommelse predikant Johan Blomhert, die in de achttiende eeuw grote bekendheid genoot vanwege zijn populaire en veelgelezen protestantse geschiedenisboek over het Vereenigde Nederland. Het artikel beschrijft zijn theologische studies, zijn sterke steun voor het Huis van Oranje en de latere carrière van zijn zoon Egbert bij de VOC in Batavia.
Leo Weyman Huis Brakel en omgeving op de schop Dit artikel behandelt de ingrijpende herinrichting van de entree van het rijksmonument Huis Brakel en het omliggende park in Engelse landschapsstijl. Tevens wordt ingegaan op de rijke bouwgeschiedenis van het landhuis, dat na de verwoesting van kasteel Brakel in 1672 werd opgericht, en de opeenvolgende eigenaren uit de familie Van Dam.
Margriet Noordman Van historische kaart naar historische TomTom Margriet Noordman introduceert het Gelderse project HisGIS, waarmee de oudste kadastrale kaarten (minuutplans) en registers (Oorspronkelijk Aanwijzende Tafels of OAT's) uit 1832 digitaal zijn ontsloten. Hiermee kunnen onderzoekers en burgers eenvoudig online het historische grondbezit en de beroepen van bekende families zoals Philips en De Virieu in kaart brengen.
Aart Vos Lezen: De Bommelse HBS. Dertig tachtigplussers blikken terug Een recensie van het rijk geïllustreerde boek van oud-huisarts Ferdinand W. Zwaan. Het boek schetst een geschiedenis van het Zaltbommelse onderwijs vanaf de Latijnse school tot de oprichting en ontwikkeling van de Rijks-HBS in 1867, aangevuld met persoonlijke herinneringen van oud-leerlingen.
Regionaal Archief Rivierenland Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Het archief deelt updates over de online beschikbaarheid van 43 historische dorpsfilms van de filmer J.W.L. Adolfs op YouTube en een oproep voor vrijwillige 'verhalenvangers' om persoonlijke herinneringen in de regio vast te leggen voor het project 'Sprekende Herinneringen'.
Roland Gieles Nieuws van het Museum Stadskasteel Zaltbommel Het museum kondigt de herinrichting van de benedenkamers (de Maarten van Rossemkamer en de Tachtigjarige Oorlogkamer) aan in een chronologische volgorde. Ook is de museumtuin publieksvriendelijker gemaakt met nieuwe tekstbordjes en wordt stilgestaan bij het afscheid van secretaris Evert-Jan Smeenk.
Vast panel Vraag en Antwoord Beantwoording van historische lezersvragen over de 'Boemelsche voet' (een oude lengtemaat die overeenkomt met 31.2 cm), de keramische reliëfs van pater Raymundus van Kessel in Hedel and een treinbeschieting op de spoorbrug van Zaltbommel in februari 1945.
Redactie Historische Kring Bommelerwaard Verenigingsnieuws over de zeer succesvolle stickerspaaractie in samenwerking met Albert Heijn Zaltbommel. Daarnaast worden een dorpswandeling in Heerewaarden, de jaarlijkse ledenvergadering en de tijdelijke stop van een schip met het gigantische borstbeeld van Gerard Philips aangekondigd.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 59 (2023) nummer 179 (juli) 32 pagina’s
Auteur Titel Korte inhoud
Marjan Witteveen Een uitgesteld testament 1557 Dit artikel reconstrueert de geschiedenis van het testament van de Zaltbommelse smid Jan van Echtelt, die in 1520 overleed. Zijn laatste wil werd pas in 1557 volledig uitgevoerd door zijn dochter Peterke van Echtelt en haar invloedrijke tweede echtgenoot Wouter van Baexen door de stichting van een nieuwe vicarie met bedelingen van brood en spek voor arme ouderen.
Mary van Trigt Pand Markt 3 te Zaltbommel Een historisch and bouwkundig portret van het monumentale pand 'De Spiegel' aan de Markt 3, waar het toeristenbureau TIB onlangs is ingetrokken. De auteur belicht de datering van de kapbalken (omstreeks 1533), de zeldzame muurzuil die lijkt op de handgreep van een spiegel, de karakteristieke hangkamer en de geschiedenis van bewoners zoals stadsapothekers Van Anrooij.
Hans ter Heege Gerrit van Hoften (1807-1876), onderwijzer in Rossum De levensloop of Gerrit Hendrik van Hoften, die in 1834 zijn vader Philip Willem opvolgde als hoofdonderwijzer in Rossum. Belicht worden zijn opleiding tot kwekeling, de overgang naar een nationaal onderwijsstelsel onder de Schoolwet of 1806 en zijn karige traktement dat deels werd betaald uit de Geestelijke Goederen.
Aart Vos Plantage Klein Pouderoyen: slaven, suiker en koffie (deel 2) Het vervolg van het onderzoek naar de plantage Klein Pouderoyen in Demerary. Dit deel focust op het extreem zwaar en gevaarlijk werk in de suiker- en koffieproductie, de strenge lijfstraffen en opsporing van weggelopen slaven, de grote slavenopstanden of 1789 en 1823, en de uiteindelijke afschaffing of de slavernij in 1834.
Ester Vink Een paal met een verhaal (deel 1) De vondst van een basaltpaal met de inscriptie 'HP 234' in de uiterwaard van Zuilichem is de aanleiding voor een duik in de waterstaatsgeschiedenis. De letters HP blijken te verwijzen naar een hoekpuntpaal van het meetkundige driehoeksnetwerk dat door Rijkswaterstaat vanaf de negentiende eeuw werd gebruikt om nauwkeurige rivierkaarten van de Waal te maken.
Arie de Koning De Eilandsebrug Een chronologisch overzicht van de verkeersbruggen over het Heusdensch Kanaal bij Nederhemert. De auteur beschrijft de monumentale eerste brug met zijn representatieve poortgebouwen en brugwachterswoningen (1896-1944), de naoorlogse smalle stalen 'Baileybrug' (1947-2001) en de huidige moderne brug die gecombineerd is met keersluis de Kromme Nolkering.
Redactie Lezen: Boeken en tijdschriften Besprekingen van diverse nieuwe publicaties: "Slot Loevestein ontrafeld" over 650 jaar bouwgeschiedenis, "Het verhaal van Kerkwijk" over lokale bewonings- en familievideogeschiedenissen, het omvangrijke vierdelige werk "Verhaal van Gelderland" and een brochure over de synagoge van Zaltbommel.
Vast panel Vraag & antwoord Lezersvragen over de Meidijk bij Brakel (die na dijkherstel in 1809 aan weerszijden een wiel overhield), een vermiste Bureau Wederopbouw Boerderijen (BWB) tegel uit 1947 in Hedel, en de trage ontmanteling en herbouw van de Gasthuistoren in Zaltbommel in 1944.
Open bovenstaand nummer

Tussen de Voorn en Loevestein, jaargang 59 (2023) nummer 180 (november) 32 pagina’s
Auteur Titel Korte inhoud
Tineke Rouschop Hitlergroet voor een overledene? Tineke Rouschop ontrafelt de context van een foto van een rouwstoet bij de Bossche Poort in Zaltbommel waarop twee jonge mannen de fascistengroet brengen. De stoet blijkt de begrafenis te zijn in juli 1935 van Gerard Jacques Philips (een neef van Anton en Gerard) en zijn vrouw, die omkwamen bij een vliegramp in de Alpen; Gerard Jacques bleek destijds een actieve kringleider van de NSB te zijn geweest.
Kees Metz De verrassing van Zaltbommel zestig jaar eerder Een historische column over de list in 1511 waarbij Gelderse aanhangers van Karel van Gelre de stad Zaltbommel bezetten door soldaten te verbergen in een schip geladen met rijshout. Deze list was vergelijkbaar met de latere hooiwagen-overval uit 1572 en vormde mogelijk de inspiratie voor het Turfschip van Breda in 1590.
Rob Dingemans De roeping van dominee Hendrik Adrianus de Geus 1882-1953 Gebaseerd op brieven en documenten uit het familiearchief beschrijft de auteur het leven van zijn oudoom ds. Hendrik de Geus, opgegroeid op landgoed Groenhoven in Bruchem. Het artikel belicht zijn theologische studie in Utrecht, zijn vele beroepen, de smeekbrieven van zijn oom Mattijs Vervoorn en de materiële aspecten en emolumenten van zijn predikantschap in Brakel.
Evert-Jan Smeenk Onze Bommelerwaardse straatnamen (1): Auke Mollemastraat, Zaltbommel Het eerste deel van een rubriek over de herkomst van regionale straatnamen. Dit artikel beschrijft het tragische lot van de 30-jarige verzetsman Auke Mollema, die in januari 1945 verdrinkt tijdens een Waalcrossing met een roeiboot van bezet naar bevrijd gebied.
Valentijn Korteling Promac B.V. en de Van Voorden Groep (deel 1) Een persoonlijk ooggetuigenverslag over de opkomst and bloei van de Bommelse metaalnijverheid rond de gieterij Van Voorden en het handelsbedrijf Promac. De auteur beschrijft de extreme winter van 1963 met een recordproductie van scheepsschroeven, de intense concurrentiestrijd met Lips in Drunen, en het grote succes van de Promac koudetechniek en stuurmachines in de Noordzeevisserij.
Regionaal Archief Rivierenland Nieuws van het Regionaal Archief Rivierenland Berichten over nieuwe aanwinsten, waaronder het archief van Fanfare Concordia Heerewaarden, fotoalbums over de restauratie van de Sint-Maartenskerk en foto's van Marianne Verheijke. Daarnaast wordt stilgestaan bij de digitalisering van de VVV-notulen (1928-1942) en een videovlog over naoorlogse hulpacties.
Hans ter Heege De hooggewaardeerde onderwijzers van Heerewaarden Een studie naar de precaire inkomenspositie en sobere leefomstandigheden van dorpsonderwijzers in Heerewaarden, zoals J. van Son en Jan Tamson, in de vroege negentiende eeuw. De auteur beschrijft de zware taak om zelf schoolgelden te innen bij vaak arme plattelandsgezinnen en de rol van gemeenten en kerken bij de financiering van het traktement.
Ester Vink Een paal met een verhaal (deel 2) Het tweede deel over de hoekpuntpaal HP 234 te Zuilichem. Het artikel belicht de historische overstromingen en dijkverleggingen bij Zuilichem, de opeenvolgende eigenaren van de omliggende uiterwaarden (zoals de families Jurgens en Cohen) en biedt een overzichtskaart van de overgebleven en verdwenen hoekpuntpalen in de Bommelerwaard.
PN (Piet Nienhuis) Lezen: Berne, De Abdij & het Oude Huis - Nieuw licht op Bern Een bespreking van het rijk geïllustreerde boek over het buurtschap Bern en de geschiedenis van de Norbertijner abdij. Speciale aandacht gaat naar de boerenhoeve 'het Oude Huis', die na de verwoesting in de Tweede Wereldoorlog door de kunstschilder Willem Witjens eigenhandig in historiserende stijl werd herbouwd.
Museum Stadskasteel Zaltbommel Nieuws van het Museum Stadskasteel Zaltbommel Verslag over de afronding van de heringerichte museumkamers op de benedenverdieping en de schenking van 22 bodemvondsten bij de Bossche Poort door de Rabobank. Ook worden de tentoonstellingen over Edouard Manet en 'Bedrijvig Zaltbommel' belicht en wordt Rob van Belkum geïntroduceerd als nieuwe coördinator.
Vast panel Vraag and Antwoord Antwoorden op lezersvragen over de stichting van een klooster bij het Sint-Pieterswiel in 1404 door Catharina van Polanen en de historische verzandingsproblemen van de haven van Zaltbommel in 1766 waarbij kribmeester Gijsbert Beket om advies werd gevraagd.
Redactie Historische Kring Bommelerwaard Verenigingsnieuws over een bestuursvacature na het vertrek van Jan Piels en een genereus legaat nagelaten door Marianne Verheijke. Verder worden de voorbereidingen voor het 60-jarig jubileum in 2024 besproken en worden er rectificaties geplaatst bij het eerdere artikel over Gerrit van Hoften.
Open bovenstaand nummer